ఆంధ్రప్రదేశ్ (Andhra Pradesh) రాష్ట్ర ప్రజల ఆర్థికాభివృద్ధికి ప్రాణాధారంగా భావించే పోలవరం ప్రాజెక్టు (Polavaram Project) చుట్టూ మరోసారి తీవ్ర చర్చలు మొదలయ్యాయి. తాజాగా విడుదలైన కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (కాగ్) నివేదికలో (CAG Report) వెల్లడైన విషయాలు రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో సంచలనంగా మారాయి. దశాబ్దాల కలగా ఉన్న పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో జరిగిన నిర్ణయాలు, నిర్వాహణలో జరిగిన లోపాలు ప్రాజెక్టు పురోగతిని ఎంతగానో ప్రభావితం చేశాయని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది.
దివంగత ముఖ్యమంత్రి వైఎస్సార్ (YS Rajasekhara Reddy – YSR) ప్రారంభించిన పోలవరం ప్రాజెక్టు రాష్ట్రానికి అత్యంత కీలకమైనది. అయితే నిర్మాణ ప్రక్రియలో పాటించాల్సిన విధివిధానాలను 2014-19 మధ్య చంద్రబాబు గారి ప్రభుత్వం (Nara Chandrababu Naidu Government) పక్కనపెట్టడం వల్ల ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో పెద్ద తప్పిదాలు చోటుచేసుకున్నాయని కాగ్ నివేదిక వెల్లడించింది. ముఖ్యంగా ప్రధాన డ్యాం పునాది అయిన డయాఫ్రం వాల్ (Diaphragm Wall) నిర్మాణానికి సంబంధించిన నిర్ణయాలు తర్వాతి పరిణామాలకు కారణమయ్యాయని నివేదిక పేర్కొంది.
సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదిక (డీపీఆర్) (Detailed Project Report – DPR) ప్రకారం గోదావరి ప్రవాహాన్ని మళ్లించే స్పిల్వే, స్పిల్ ఛానల్, ఎగువ మరియు దిగువ కాఫర్ డ్యాంల నిర్మాణం పూర్తయ్యాకే ప్రధాన డ్యాం పునాది డయాఫ్రం వాల్ నిర్మించాల్సి ఉంది. అయితే ఈ నిర్మాణ షెడ్యూలును పాటించకుండా 2017 ఫిబ్రవరిలోనే రూ.399.77 కోట్ల వ్యయంతో డయాఫ్రం వాల్ పనులు ప్రారంభించి 2018 జూన్ నాటికి పూర్తి చేసినట్లు కాగ్ గుర్తించింది.
అదే సమయంలో ఎగువ మరియు దిగువ కాఫర్ డ్యాంల నిర్మాణం పూర్తికాకముందే పనులు చేపట్టడం వల్ల గోదావరి వరద ప్రవాహం నియంత్రణలో సమస్యలు తలెత్తాయి. నిర్వాసితులకు పునరావాసం కల్పించడంలో ఆలస్యం కావడంతో ఎగువ కాఫర్ డ్యాం వద్ద సుమారు 600 మీటర్ల వెడల్పుతో ఖాళీలు వదిలిపెట్టాల్సి వచ్చింది. దీంతో గోదావరి వరద ప్రవాహం కుంచించుకుపోయి తీవ్ర ఉద్ధృతితో ప్రవహించడం జరిగింది.
ఈ పరిస్థితుల్లో వరద నీటి ఒత్తిడి పెరగడంతో డయాఫ్రం వాల్ తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నట్లు కాగ్ నివేదిక స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా ప్రధాన డ్యాం ప్రాంతంలోని గ్యాప్–2 వద్ద భారీగా కోత ఏర్పడిందని వెల్లడించింది. నిర్మాణ షెడ్యూలు ప్రకారం పనులు నిర్వహించి ఉంటే ఈ విధ్వంసం జరగకుండా ఉండేదని కాగ్ అభిప్రాయపడింది.
డయాఫ్రం వాల్ నిర్మాణానికి ఖర్చు చేసిన రూ.399.77 కోట్ల వ్యయం వృథా అయినట్లు కాగ్ స్పష్టం చేసింది. ఈ పరిణామాల కారణంగా పోలవరం ప్రాజెక్టు పనులు మరింత ఆలస్యమయ్యాయని నివేదిక పేర్కొంది. దెబ్బతిన్న డయాఫ్రం వాల్కు సమాంతరంగా కొత్త వాల్ నిర్మాణం చేయడంతో పాటు ప్రధాన డ్యాం నిర్మాణ ప్రాంతాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు రూ.2020.05 కోట్లతో ప్రభుత్వం 2023 ఏప్రిల్లో పరిపాలన అనుమతి ఇచ్చినట్లు కూడా నివేదిక వెల్లడించింది.
అంతేకాకుండా ప్రాజెక్టు పనుల్లో నామినేషన్ పద్ధతిలో భారీగా పనులు అప్పగించడం, కాంట్రాక్టర్లకు లాభాలు చేకూరే విధంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, భూసేకరణలో జరిగిన లోపాలు వంటి అంశాలపై కూడా కాగ్ తీవ్ర విమర్శలు చేసింది. భవిష్యత్తులో ప్రధాన డ్యాం నిర్మాణం సజావుగా సాగేందుకు నిర్మాణ షెడ్యూలును కచ్చితంగా పాటించేలా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకోవాలని కాగ్ సూచించింది.
