కూటమి పాలనలో రాయలసీమకు మొండిచేయి ?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో(Andhra Pradesh) కూటమి పాలన(Alliance Governance) సాగుతున్న తీరు చూస్తుంటే అభివృద్ధి వికేంద్రీకరణ(Development Decentralization) కంటే ‘సర్వం అమరావతే’ (Everything is Amaravati) అన్న ధోరణికే ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇస్తోందన్న విమర్శలు బలపడుతున్నాయి. రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాల సమగ్ర అభివృద్ధి అనే లక్ష్యాన్ని పక్కనపెట్టి, అమరావతి కేంద్రంగా పాలనా(Administrative), విద్యా(Educational), వైద్య(Medical), పారిశ్రామిక(Industrial) సంస్థలను కేంద్రీకరించే ప్రయత్నం జరుగుతోందన్న ఆందోళన ముఖ్యంగా రాయలసీమలో తీవ్రంగా వ్యక్తమవుతోంది. రాయలసీమకు రావాల్సిన సంస్థలు, ఇప్పటికే కేటాయించిన ప్రాజెక్టులు(Projects), విద్యా అవకాశాలు ఒక్కొక్కటిగా ఇతర ప్రాంతాలకు తరలిపోతున్నాయన్న భావన అక్కడి ప్రజల్లో బలపడుతోంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన (Andhra Pradesh Bifurcation) జరిగిన నాటి నుంచే రాయలసీమ ప్రాంతానికి(Rayalaseema Region) న్యాయమైన వాటా దక్కాలనే డిమాండ్ కొనసాగుతోంది. వెనుకబడిన ప్రాంతంగా గుర్తింపు పొందిన రాయలసీమ అభివృద్ధికి ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవాల్సిన ప్రభుత్వాలు, ఇప్పుడు అక్కడికి రావాల్సిన సంస్థలను కూడా అమరావతి వైపు మళ్లిస్తున్నాయన్న విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. తాజాగా తిరుపతికి(Tirupati) మంజూరైన నైలెట్ సంస్థను Institution అమరావతికి తరలిస్తూ ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకోవడం ఈ వివాదానికి మరింత ఆజ్యం పోసింది.

తిరుపతిలో ఏర్పాటు కావాల్సిన ప్రతిష్టాత్మక నైలెట్ సంస్థకు అమరావతిలో భూమి కేటాయిస్తూ ప్రభుత్వం నిర్ణయం ప్రకటించడంపై రాయలసీమ వాసులు తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కొత్త సంస్థలను అమరావతికి తీసుకురావడంలో విఫలమైన ప్రభుత్వం, ఇతర ప్రాంతాలకు కేటాయించిన సంస్థలను అక్కడికి తరలించి రాజధాని అభివృద్ధి (Capital Development) పేరుతో ప్రచారం చేసుకుంటోందన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక సంస్థ తరలింపు మాత్రమే కాదని, రాయలసీమ పట్ల ప్రభుత్వ వైఖరికి ప్రతీకగా నిలుస్తోందని ప్రాంతీయ వాదులు అంటున్నారు.

ఇదే తరహాలో గతంలో ఎయిమ్స్(AIIMS) ఏర్పాటుపై కూడా రాయలసీమకు అన్యాయం జరిగిందన్న వాదన ఉంది. విభజన అనంతరం తొలుత రాయలసీమ ప్రాంతంలోని అనంతపురంలో ఎయిమ్స్ ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనలు వచ్చినప్పటికీ, రాజకీయ కారణాలతో దానిని కోస్తా ఆంధ్ర పరిధిలోని గుంటూరు జిల్లా మంగళగిరికి మార్చారని విమర్శిస్తున్నారు. వెనుకబడిన ప్రాంతంలో అత్యున్నత వైద్య సంస్థ ఏర్పాటు చేసి అభివృద్ధికి ఊతమివ్వాల్సిన అవకాశం కోల్పోయామని రాయలసీమ వాసులు ఇప్పటికీ ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

శ్రీబాగ్ ఒప్పందం (Sribagh Pact) నేపథ్యంలో కర్నూలులో(Kurnool) హైకోర్టు బెంచ్ (High Court Bench) ఏర్పాటు చేయాలనే డిమాండ్ కూడా దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతోంది. హైకోర్టు బెంచ్ ఏర్పాటు చేస్తామని రాజకీయంగా హామీలు ఇచ్చినా, ఆచరణలో మాత్రం ప్రభుత్వాలు నిర్లక్ష్యం వహిస్తున్నాయని రాయలసీమ నేతలు విమర్శిస్తున్నారు. కర్నూలుకు న్యాయ రాజధాని స్థాయి గుర్తింపు కల్పించాలనే డిమాండ్‌ను పక్కనపెట్టి, అధికార కేంద్రీకరణ కొనసాగుతోందన్న అసంతృప్తి వ్యక్తమవుతోంది. తక్షణమే హైకోర్టు బెంచ్ (High Court Bench) ఏర్పాటు చేయకపోతే ఉద్యమాలను ఉధృతం చేస్తామని ప్రాంతీయ సంఘాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి.

రాయలసీమ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టు (Rayalaseema Lift Irrigation Project) విషయంలో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి (Revanth Reddy) చేసిన వ్యాఖ్యలు కూడా తీవ్ర రాజకీయ దుమారం రేపాయి. తాను కోరిన కారణంగానే చంద్రబాబు ప్రభుత్వం (Chandrababu Government) రాయలసీమ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ పనులను నిలిపివేసిందని రేవంత్ రెడ్డి చేసిన వ్యాఖ్యలపై రాయలసీమలో తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తమైంది. ఈ అంశంపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం స్పష్టమైన వివరణ ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని రైతు సంఘాలు (Farmers’ Associations) డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. రాయలసీమ సాగునీటి ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన ప్రాజెక్టుపై ఇలాంటి వ్యాఖ్యలు రావడం, వాటిపై ప్రభుత్వం ధీటుగా స్పందించకపోవడం అనుమానాలకు తావిస్తోందని విమర్శకులు అంటున్నారు.

ఈ నేపథ్యంలో 20 టీఎంసీల నీరు పోతే ఏమవుతుందన్న తరహాలో చంద్రబాబు నుంచి వచ్చిన వ్యాఖ్యలు రాయలసీమ రైతాంగంలో మరింత ఆగ్రహానికి కారణమయ్యాయి. నీటి కోసం దశాబ్దాలుగా పోరాడుతున్న ప్రాంతానికి ప్రతి టీఎంసీ నీరు ఎంత కీలకమో పాలకులు గుర్తించడంలేదా అని రైతులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. కరవు పరిస్థితులతో తరచూ అల్లాడే రాయలసీమకు నీటి హక్కు విలాసం కాదు, జీవనాధారమని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.

తాజాగా శ్రీశైలం జలాశయంలో నీటిమట్టం 878 అడుగులకు పైగా ఉన్నప్పటికీ కేసీ కెనాల్ (KC Canal) ఆయకట్టు రైతులకు సాగునీరు విడుదల కాకపోవడంపై తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తమవుతోంది. పంటలు ఎండిపోతున్నా ప్రభుత్వం స్పందించడం లేదని రైతులు ఆరోపిస్తున్నారు. ఒకవైపు విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం భారీగా నీటి వినియోగం జరుగుతుండగా, మరోవైపు రాయలసీమ రైతులకు వారి న్యాయమైన వాటా ఎందుకు అందడం లేదని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

ఈ పరిస్థితిపై ప్రొద్దుటూరు ఎమ్మెల్యే వరదరాజులు రెడ్డి (Varadarajulu Reddy) చేసిన వ్యాఖ్యలు కూడా రైతుల్లో ఆందోళనను మరింత పెంచాయి. కేసీ కెనాల్ రైతులు సాగునీటిపై ఆశలు పెట్టుకోవద్దని, వరి పంటలకు బదులుగా ఆరుతడి పంటలు సాగు చేసుకోవాలని సూచించడం వివాదాస్పదమైంది. నీరు అందించే బాధ్యత ప్రభుత్వానిదా? లేక రైతులు తమ పంటల విధానాన్ని మార్చుకోవాలని చెప్పడం ద్వారా ప్రభుత్వం బాధ్యత నుంచి తప్పించుకుంటోందా? అన్న ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

వైద్య రంగంలోనూ రాయలసీమకు అన్యాయం జరుగుతోందన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. పులివెందుల మెడికల్ కళాశాలకు (Pulivendula Medical College)కేటాయించిన ఎంబీబీఎస్ సీట్లను రద్దు చేయాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నేషనల్ మెడికల్ కమిషన్‌కు లేఖ రాయడం తీవ్ర వివాదానికి దారితీసింది. ఎన్‌ఎంసీ 50 సీట్లు మంజూరు చేసిన తర్వాత వాటిని వద్దని, రద్దు చేయాలని కోరడం ఏ విధమైన పాలనా నిర్ణయమని రాయలసీమ వాసులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. దేశంలో వైద్య విద్యా సీట్ల కోసం రాష్ట్రాలు పోటీ పడుతున్న సమయంలో, ఇప్పటికే మంజూరైన సీట్లను రద్దు చేయాలని కోరడం రాయలసీమ యువత భవిష్యత్తుపై నిర్లక్ష్యానికి నిదర్శనమని విమర్శిస్తున్నారు.

ఆర్థిక రంగంలోనూ ఇదే ధోరణి కొనసాగుతోందన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రగతి గ్రామీణ బ్యాంక్ (Andhra Pragathi Grameena Bank – APGB) ప్రధాన కార్యాలయాన్ని కడప నుంచి అమరావతికి తరలించాలన్న నిర్ణయంపై కడపతోపాటు పరిసర జిల్లాల్లో నిరసనలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. ఈ నిర్ణయం వల్ల స్థానిక ఉపాధి అవకాశాలపై ప్రభావం పడటంతోపాటు, ఇప్పటికే ఆర్థికంగా వెనుకబడిన రాయలసీమ ప్రాంతంలో సంస్థాగత బలహీనత పెరుగుతుందని వాటాదారులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

అలాగే వైఎస్సార్ కడప జిల్లాలోని కొప్పర్తి మెగా ఇండస్ట్రియల్ హబ్‌లో(Kopparthi Mega Industrial Hub) ఏర్పాటు చేయాలని భావించిన సుమారు రూ.250 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో కూడిన ఎంఎస్‌ఎంఈ టెక్నాలజీ సెంటర్-కమ్-టెస్టింగ్ ఫెసిలిటీని అమరావతి ప్రాంతానికి తరలించాలన్న నిర్ణయం కూడా రాయలసీమలో తీవ్ర అసంతృప్తికి కారణమైంది. పారిశ్రామికంగా వెనుకబడిన ప్రాంతానికి ఇటువంటి కేంద్రాలు అత్యవసరం కాగా, వాటిని రాజధాని ప్రాంతానికి తరలించడం ద్వారా అభివృద్ధి అసమానతలు మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ఈ వరుస పరిణామాలను పరిశీలిస్తే అమరావతి అభివృద్ధి అంటే మిగతా ప్రాంతాల అభివృద్ధిని త్యాగం చేయడమేనా? కొత్త సంస్థలను తీసుకురావడంలో ప్రభుత్వానికి చొరవ లేకపోతే, ఇతర ప్రాంతాలకు కేటాయించిన సంస్థలను అమరావతికి తరలించడం ఏ విధమైన అభివృద్ధి నమూనా? వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వాల్సిన సమయంలో, ఇప్పటికే దక్కిన అవకాశాలను కూడా లాక్కోవడం సమగ్ర అభివృద్ధి ఎలా అవుతుంది? అంటూ ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి.

రాజధాని అభివృద్ధి అవసరమే. కానీ రాష్ట్ర అభివృద్ధి అంటే కేవలం రాజధాని చుట్టూ భవనాలు నిర్మించడం మాత్రమే కాదు. అన్ని ప్రాంతాలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం, వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, విద్యా-వైద్య-పారిశ్రామిక సంస్థలను వికేంద్రీకరించడం కూడా ప్రభుత్వ బాధ్యతే. రాయలసీమ నుంచి వస్తున్న ఆవేదనను రాజకీయ విమర్శగా కొట్టిపారేయకుండా, వరుసగా తీసుకుంటున్న నిర్ణయాలపై ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాల్సిన సమయం వచ్చిందని రాజకీయ విశ్లేషకుల నుండి వినిపిస్తున్న మాట.

అమరావతికి కొత్త సంస్థలు తీసుకురాలేక, రాయలసీమకు రావాల్సిన సంస్థలను అక్కడి నుంచి తరలించి రాజధానిలో ఏర్పాటు చేయడమే అభివృద్ధి అని చెప్పుకుంటే, అది రాజధాని అభివృద్ధి కాదు.. ప్రాంతీయ అసమానతలకు అధికారిక ముద్ర వేయడమే అవుతుందని రాయలసీమ వాదులు హెచ్చరిస్తున్నారు. రాష్ట్రం మొత్తం అభివృద్ధి చెందాలా? లేక సర్వం అమరావతికే పరిమితం కావాలా? అనేది పాలకులే తెల్చి చెప్పాలని రాయలసీమ వాసులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.