అమ్మకానికి ఆంధ్రప్రదేశ్: కూటమి ప్రభుత్వ ప్రైవేటీకరణపై పెరుగుతున్న ప్రజాగ్రహం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో(Andhra Pradesh) కూటమి ప్రభుత్వం (Alliance Government) అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత రాష్ట్ర అభివృద్ధి (State Development) పేరుతో తీసుకుంటున్న అనేక నిర్ణయాలు తీవ్ర చర్చకు దారితీస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ప్రజల పన్నుల డబ్బుతో నిర్మించిన ప్రభుత్వ ఆస్తులు, సంక్షేమ వ్యవస్థలు, మౌలిక సదుపాయాలను ప్రైవేట్ సంస్థలకు (Private Companies) అప్పగించే ప్రక్రియ వేగవంతమవుతోందనే విమర్శలు ప్రతిపక్షాలు, కార్మిక సంఘాలు, మేధావుల నుంచి వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రభుత్వం దీనిని “ప్రజా-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం (పీపీపీ)”(PPP)గా అభివర్ణిస్తున్నప్పటికీ, విమర్శకులు మాత్రం ఇది ప్రజా సంపదను కార్పొరేట్ సంస్థలకు దారాదత్తం చేసే ప్రక్రియగా పేర్కొంటున్నారు. రాష్ట్ర భవిష్యత్తుపై దీని ప్రభావం ఎలా ఉండబోతోందనే ప్రశ్న ఇప్పుడు ప్రజల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది.

రాష్ట్రంలో ప్రైవేటీకరణ (Privatisation) అనేది ఒక్క రంగానికే పరిమితం కాలేదు. ఆరోగ్యం, విద్య, రవాణా, రోడ్లు, పోర్టులు, పర్యాటకం, మున్సిపల్ సేవలు, విద్యుత్ పంపిణీ వంటి అనేక కీలక రంగాల్లో ప్రభుత్వం ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. విమర్శకులు మాత్రం దీని అంతిమ ఫలితం ప్రజలపై అదనపు ఆర్థిక భారం, ఉద్యోగ భద్రత కోల్పోవడం, ప్రభుత్వ నియంత్రణ బలహీనపడటం, ప్రజా ఆస్తులపై కార్పొరేట్ ఆధిపత్యం (Corporate Dominance) పెరగడమేనని హెచ్చరిస్తున్నారు.

అత్యంత ఆందోళన వ్యక్తమవుతున్న రంగాల్లో ఆరోగ్యం(Health), వైద్య విద్య (Medical Education) ముందంజలో ఉన్నాయి. గత ప్రభుత్వం వేల కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో నిర్మించిన కొత్త ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజీల (Medical Colleges) నిర్వహణలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యానికి అవకాశం కల్పించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజీలు అనేవి గ్రామీణ, పేద, మధ్యతరగతి విద్యార్థులకు (Middle Class Students) వైద్య విద్య (Medical Education) అందుబాటులోకి తీసుకురావాలనే ఉద్దేశంతో ఏర్పాటయ్యాయి. అలాంటి వ్యవస్థల్లో ప్రైవేట్ జోక్యం పెరిగితే ఫీజులు పెరగడం, సీట్ల కేటాయింపులో మార్పులు రావడం, విద్య వాణిజ్యంగా మారే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

అదే సమయంలో ఆరోగ్యశ్రీ (Aarogyasri) వంటి ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల అమలులో కూడా బీమా కంపెనీల పాత్ర పెంచే ప్రతిపాదనలు రావడం చర్చనీయాంశమైంది. ప్రజలకు నేరుగా వైద్య సేవలు అందించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిదే అయినప్పటికీ, మధ్యవర్తుల పాత్ర పెరిగితే వైద్య సేవల వ్యయం పెరగడం, చివరికి పేద ప్రజలే ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

రాష్ట్ర రవాణా వ్యవస్థలో కూడా ఇదే ధోరణి కనిపిస్తోంది. ఆర్టీసీ ఇప్పటికే ఎన్నో ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల (Electric Buses) నిర్వహణను ప్రైవేట్ సంస్థలకు అప్పగించడం, బస్ డిపోలు, బస్ స్టేషన్లను పీపీపీ విధానంలో అభివృద్ధి చేయడం వంటి నిర్ణయాలు ప్రభుత్వ రంగ భవిష్యత్తుపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. ఒకప్పుడు పూర్తిగా ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉన్న రవాణా వ్యవస్థ క్రమంగా ప్రైవేట్ సంస్థల నిర్వహణలోకి వెళ్లే పరిస్థితి ఏర్పడుతోందని కార్మిక సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.

రవాణా రంగంలో ప్రైవేటీకరణ పెరిగితే దీర్ఘకాలంలో గ్రామీణ ప్రాంతాలకు నష్టమే ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. లాభదాయక మార్గాలకే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే ప్రైవేట్ సంస్థలు ఆదాయం తక్కువగా వచ్చే గ్రామీణ రూట్లను నిర్లక్ష్యం చేసే అవకాశం ఉంది. అలాగే ఉద్యోగుల భద్రత, సేవా నాణ్యత, ప్రయాణ ఛార్జీల నియంత్రణ వంటి అంశాలు కూడా ప్రశ్నార్థకంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

రోడ్ల నిర్మాణం, నిర్వహణ రంగంలో కూడా ప్రభుత్వం పీపీపీ(PPP) మోడల్‌ను విస్తృతంగా అమలు చేయాలని భావిస్తోంది. వేల కిలోమీటర్ల రహదారులను ప్రైవేట్ సంస్థల ద్వారా నిర్మించి టోల్ వసూలు చేసే విధానాన్ని ప్రభుత్వం ప్రోత్సహిస్తోంది. ప్రధాన జాతీయ రహదారులకే కాకుండా, రాష్ట్ర రహదారులు, పట్టణ రహదారులపై కూడా యూజర్ ఛార్జీల వ్యవస్థను విస్తరించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని విమర్శలు ఉన్నాయి. విజయవాడలోని ప్రధాన రహదారులు, పార్కింగ్ వ్యవస్థను ప్రైవేట్ సంస్థలకు అప్పగించడం కూడా ఈ దిశగా కీలక పరిణామంగా భావిస్తున్నారు.

దీని వల్ల సాధారణ ప్రజలపై అదనపు ఆర్థిక భారం పడే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. గతంలో ఉచితంగా వినియోగించిన ప్రభుత్వ సౌకర్యాలకు భవిష్యత్తులో యూజర్ ఛార్జీలు, పార్కింగ్ ఫీజులు, టోల్ రూపంలో ప్రజలు చెల్లించాల్సి రావచ్చు. దీనివల్ల ప్రభుత్వ సేవలు సంక్షేమ హక్కుల నుంచి చెల్లింపు సేవలుగా మారే ప్రమాదం ఉందని ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

రాష్ట్రంలోని పోర్టులు, ఫిషింగ్ హార్బర్లు (Fishing Harbours) కూడా ప్రస్తుతం ప్రైవేటీకరణ చర్చలో ఉన్నాయి. గత వైసీపీ ప్రభుత్వం (YSRCP Government) భారీ పెట్టుబడులతో చేపట్టిన పోర్టు నిర్మాణాలు ఇప్పుడు ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లకు అప్పగించే ప్రక్రియలో ఉన్నాయని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా దాదాపు పూర్తయిన రామాయపట్నం పోర్టును (Ramayapatnam Port) ప్రైవేట్ నిర్వహణకు ఇవ్వడంపై రాజకీయంగా తీవ్ర విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. పోర్టులు కేవలం వాణిజ్య కేంద్రాలు మాత్రమే కాదు; అవి రాష్ట్ర ఆర్థికాభివృద్ధికి, ఎగుమతులకు, ఉపాధికి కీలకమైన వ్యూహాత్మక ఆస్తులు.

ఫిషింగ్ హార్బర్ల విషయంలో కూడా మత్స్యకార సంఘాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో అందుతున్న సేవలు భవిష్యత్తులో చెల్లింపు సేవలుగా మారే అవకాశం ఉందని, మత్స్యకారుల జీవన వ్యయం పెరిగే ప్రమాదం ఉందని వారు భావిస్తున్నారు. దీర్ఘకాలిక లీజులు ఇచ్చిన తర్వాత ప్రభుత్వ జోక్యం పరిమితమైతే, స్థానిక ప్రజల ప్రయోజనాల కంటే ప్రైవేట్ సంస్థల లాభాలకే అధిక ప్రాధాన్యం లభించే అవకాశం ఉందని విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

పర్యాటక రంగంలోనూ ఇదే విధానం అమలవుతోంది. భవానీ ద్వీపం, సూర్యలంక బీచ్ రిసార్ట్ వంటి ప్రభుత్వానికి చెందిన విలువైన ఆస్తులను దశాబ్దాల పాటు ప్రైవేట్ సంస్థలకు లీజుకు ఇవ్వడంపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ప్రస్తుతం లీజుల ద్వారా ప్రభుత్వానికి కొంత ఆదాయం వచ్చినప్పటికీ, భవిష్యత్తులో ఆ ఆస్తుల విలువ భారీగా పెరిగితే దాని ప్రయోజనం ప్రజలకు కాకుండా ప్రైవేట్ సంస్థలకే పరిమితం కావచ్చనే అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.

ఈ మొత్తంలో ప్రధానంగా కనిపిస్తున్న అంశం ఏమిటంటే ప్రభుత్వం ఒకేసారి అనేక రంగాల్లో ప్రత్యక్ష నిర్వహణ నుంచి తప్పుకుంటూ, ప్రైవేట్ సంస్థలకు అధిక బాధ్యతలు అప్పగిస్తోంది. ప్రజా ప్రయోజనం కంటే ప్రైవేట్ లాభం అధికంగా ఉండే విధంగా ముందుకు వెళితే భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వాలకే కాదు, ప్రజలకు కూడా నష్టం జరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ నేపధ్యంలో కూటమి ప్రవేటీకరణ విధానాలపై తీవ్రమైన ప్రజా వ్యతిరేకత కనిపిస్తుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.