రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎన్నడూ చూడని సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. పేదలకు కనీస ఉపాధి భరోసా కల్పించే మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం (MGNREGA) క్రమంగా బలహీనపడుతూ, చివరకు ప్రభుత్వ విధాన మార్పుల నేపథ్యంలో కుప్పకూలినట్టుగా మారింది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం ఉపాధి హామీ చరిత్రలోనే అత్యంత నిరాశాజనకంగా నిలవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
గతేడాది డిసెంబర్లో ప్రభుత్వం MGNREGAను రద్దు చేసి, వికసిత్ భారత్-గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ అండ్ ఆజీవిక మిషన్ (VB-GRAMG) అనే కొత్త విధానానికి మారాలని తీసుకున్న నిర్ణయం క్షేత్రస్థాయిలో తీవ్రమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. సరైన ప్రణాళిక లేకుండా, అవసరమైన ముందస్తు చర్యలు తీసుకోకపోవడంతో ఉపాధి కల్పనలో భారీ అంతరాయం ఏర్పడింది. మార్పు ప్రక్రియలో ఏర్పడిన గందరగోళం వల్ల గ్రామీణ కార్మికులు పనిలేక ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
లెక్కలు పరిశీలిస్తే పరిస్థితి మరింత స్పష్టమవుతోంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పనిదినాలు 23.2 శాతం తగ్గి, 2,422.84 లక్షల నుంచి 1,859.77 లక్షలకు పడిపోయాయి. చట్టబద్ధంగా కల్పించాల్సిన 100 రోజుల ఉపాధి పొందిన కుటుంబాల సంఖ్య 57.6 శాతం తగ్గిపోవడం ప్రభుత్వ వైఫల్యాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తోంది. అంతేకాకుండా, 4.58 లక్షల జాబ్ కార్డులు మరియు 12.33 లక్షల కార్మికులు ఉపాధి వ్యవస్థ నుంచి తొలగించబడటం పరిస్థితిని మరింత విషమంగా మార్చింది.
ఈ పరిణామాల ప్రభావం బలహీన వర్గాలపై తీవ్రంగా పడింది. ముఖ్యంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST) భారీగా నష్టపోయాయి. మొత్తం ఆదాయ నష్టంలో సుమారు 40 శాతం, అంటే రూ. 484 కోట్లు, ఈ వర్గాల కుటుంబాలే భరించాల్సి వచ్చింది. ప్రభుత్వం వేతన రేటును స్వల్పంగా పెంచినప్పటికీ, పని అవకాశాల కొరత కారణంగా ప్రతి కుటుంబం సగటున ఏడాదికి రూ. 1,574 ఆదాయాన్ని కోల్పోయింది.
ఈ సమస్య ఏకంగా కొన్ని ప్రాంతాలకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. రాష్ట్రంలోని మొత్తం 26 జిల్లాల్లోనూ పనిదినాలు తగ్గడం గమనించబడింది. ముఖ్యంగా ఎన్టీఆర్, చిత్తూరు, అన్నమయ్య జిల్లాల్లో 30 నుంచి 46 శాతం వరకు పని అవకాశాలు తగ్గిపోవడం వ్యవస్థాగత వైఫల్యానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.
కొత్త విధానంలో భాగంగా గ్రామ పంచాయతీల్లో పనుల సంఖ్యపై పరిమితులు విధించడం, కొత్త పనులను ప్రారంభించడంలో సాంకేతిక అడ్డంకులు సృష్టించడం వల్ల కార్మికులకు ఉపాధి అవకాశాలు మరింత తగ్గిపోయాయి. సాధారణంగా ఎక్కువ పనులు దొరికే కాలాల్లో కూడా వ్యవస్థ బలహీనపడటం పాలనాపరమైన లోపాలను బహిర్గతం చేస్తోంది.
మొత్తానికి, అభివృద్ధి పేరుతో తీసుకున్న విధాన మార్పులు గ్రామీణ పేదల జీవనాధారాన్ని దెబ్బతీశాయి. కేవలం పథకాల పేర్లు మార్చడం ద్వారా సమస్యలు పరిష్కరించబడవు. ప్రభుత్వం తక్షణమే స్పందించి ఉపాధి హామీ వ్యవస్థను పటిష్టం చేయకపోతే ఆంధ్రప్రదేశ్ లో గ్రామీణ పేదరికం మరింత తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
