ప్రభుత్వ పాఠశాలల (Government Schools) సంఖ్య తగ్గిపోతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఒకవైపు ప్రభుత్వ పాఠశాలలు తగ్గుతుండగా.. మరోవైపు ప్రైవేట్ పాఠశాలల (Private Schools) సంఖ్య పెరుగుతోంది. దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ పాఠశాలల పరిస్థితిపై తాజాగా విడుదలైన యూడైస్ ప్లస్(UDISE Plus) గణాంకాలు పలు ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి. 2024-25తో పోలిస్తే 2025-26లో దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ ప్రాథమిక(Primary), ఉన్నత ప్రాథమిక (Upper Primary) పాఠశాలల సంఖ్య దాదాపు 9,900 మేర తగ్గినట్లు లోక్సభలో(Lok Sabha) సమర్పించిన గణాంకాలు వెల్లడించాయి.
8.89 లక్షల నుంచి 8.80 లక్షలకు..
యూడైస్ ప్లస్ గణాంకాల ప్రకారం 2024-25లో దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ ప్రాథమిక, ఉన్నత ప్రాథమిక పాఠశాలల సంఖ్య 8.89 లక్షలకు పైగా ఉంది. అయితే 2025-26 నాటికి ఈ సంఖ్య 8.80 లక్షలకు తగ్గింది. అంటే కేవలం ఏడాది వ్యవధిలోనే దాదాపు 9,900 ప్రభుత్వ పాఠశాలలు తగ్గినట్లు తెలుస్తోంది. కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ(Union Ministry of Education) 2026 జూలైలో యూడైస్ ప్లస్ 2025-26 నివేదికను విడుదల చేసింది.
మేఘాలయ, తెలంగాణ, ఏపీలో భారీ తగ్గుదల
రాష్ట్రాల వారీగా పరిశీలిస్తే మేఘాలయలో(Meghalaya) ప్రభుత్వ ప్రాథమిక, ఉన్నత ప్రాథమిక పాఠశాలల సంఖ్యలో అత్యధిక తగ్గుదల నమోదైంది. ఆ తర్వాత తెలంగాణ(Telangana), ఆంధ్రప్రదేశ్(Andhra Pradesh) రాష్ట్రాల్లోనూ గణనీయమైన తగ్గుదల కనిపించింది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ, మారుమూల ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడం వల్ల విద్యార్థులకు సమీపంలో విద్య అందుబాటులో ఉండటంపై చర్చ మొదలైంది.
తెలంగాణకు సంబంధించిన గత యూడైస్ ప్లస్ గణాంకాలు కూడా ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో మౌలిక వసతుల పరిస్థితిపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. రాష్ట్రంలోని దాదాపు 16 శాతం ప్రభుత్వ, స్థానిక సంస్థల ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఒకే తరగతి గదితోనే కొనసాగుతున్నట్లు గత నివేదిక వెల్లడించింది.
కొన్ని రాష్ట్రాల్లో మాత్రం పెరుగుదల
అయితే దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ ప్రభుత్వ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గలేదు. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో పాఠశాలల సంఖ్య స్వల్పంగా పెరిగినట్లు తాజా గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఛత్తీస్గఢ్లో(Chhattisgarh) ప్రభుత్వ పాఠశాలల సంఖ్య పెరిగినట్లు సమాచారం. దీంతో పాఠశాలల సంఖ్యలో చోటుచేసుకున్న మార్పులు రాష్ట్రాలవారీగా భిన్నంగా ఉన్నట్లు స్పష్టమవుతోంది.
విద్యార్థుల కొరతే కారణమా?
ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో ప్రభుత్వ పాఠశాలలు తగ్గడానికి అసలు కారణమేంటన్న ప్రశ్న ఇప్పుడు ప్రధానంగా వినిపిస్తోంది. విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గడం వల్లే పాఠశాలలు మూతపడ్డాయా లేదా అన్నది చర్చనీయాంశంగా మారింది. అయితే ఈ విషయంపై కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ నుంచి స్పష్టమైన సమాధానం వెలువడలేదు.
మొత్తం ప్రభుత్వ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గినప్పటికీ.. అందులో ఎన్ని పాఠశాలలు ప్రత్యేకంగా విద్యార్థుల కొరత కారణంగా మూసివేయబడ్డాయి, ఎన్ని పాఠశాలలు ఇతర పాఠశాలల్లో విలీనం చేయబడ్డాయి అనే వివరాలను కేంద్రం (Central Government) స్పష్టంగా వెల్లడించలేదు. అందువల్ల 9,900 పాఠశాలల తగ్గుదల మొత్తాన్ని విద్యార్థుల కొరతకు ఆపాదించడం ప్రస్తుతం సరైనది కాదని చెప్పవచ్చు.
పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడం ఎందుకు కీలకం?
ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాలకు చెందిన పిల్లలకు విద్య అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గితే విద్యార్థులు చదువుకునేందుకు మరో పాఠశాలకు ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.
ముఖ్యంగా ప్రాథమిక స్థాయిలో విద్యార్థులకు సమీపంలోనే పాఠశాల అందుబాటులో ఉండటం వారి హాజరు, చదువు కొనసాగింపుపై ప్రభావం చూపే అంశంగా ఉంటుంది. అదే సమయంలో పాఠశాలల విలీనం లేదా పునర్వ్యవస్థీకరణ ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న వనరులను మరింత సమర్థంగా వినియోగించే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. అయితే ఇలాంటి చర్యల వల్ల విద్యార్థుల ప్రయాణ దూరం, ఉపాధ్యాయుల లభ్యత, మౌలిక వసతులు, విద్యా నాణ్యత వంటి అంశాలపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుందో కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.
మొత్తంగా చూస్తే ఒక్క ఏడాదిలోనే దాదాపు 9,900 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక, ఉన్నత ప్రాథమిక పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడం గమనించదగ్గ పరిణామంగా మారింది. ముఖ్యంగా మేఘాలయ, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో తగ్గుదల ఎక్కువగా ఉండటం మరింత ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది. అయితే ఈ పాఠశాలలన్నీ విద్యార్థుల కొరత కారణంగానే మూతపడ్డాయని చెప్పడానికి ప్రస్తుతం సరిపడా అధికారిక ఆధారాలు లేవు. పాఠశాలల విలీనం, పునర్వ్యవస్థీకరణ, స్థానిక పరిస్థితులు, విద్యార్థుల సంఖ్య వంటి అంశాలపై మరింత స్పష్టమైన సమాచారం వెలువడాల్సి ఉంది.
